ครบรอบ 250 ปี เจน ออสเตน อัจฉริยะนักเขียน

Writer: Siripatsorn Artnarongrith

ย้อนกลับไปเมื่อ 250 ปีที่แล้ว ท่ามกลางยุคสมัยแห่งการล่าอาณานิคมของเกาะอังกฤษ เด็กหญิงผู้หนึ่งนามว่า Jane Austen (เจน ออสเตน) ได้ถือกำเนิดขึ้น เธอผู้นี้ได้พลิกประวัติศาสตร์โลกวรรณกรรมไปตลอดกาล ด้วยการสร้างงานเขียนที่เป็นอมตะถึง 6 เรื่อง อาทิ Pride and Prejudice, Sense and Sensibility และ Emma และในปีนี้เนื่องด้วยวาระครบรอบ  250 ปีชาตกาลของเธอ เทศกาลแห่งการเฉลิมฉลองพร้อมกับการเล่าขานความเป็นตำนานของเธอจึงได้กลับมาอีกครั้ง

เจน ออสเตน เกิดเมื่อวันที่ 16 ธันวาคน 1775 ณ หมู่บ้านชนบทเล็กๆ ในเมืองแฮมป์เชอร์ เธอเติบโตมาในครอบครัวชนชั้นกลาง มีพี่น้อง 8 คน โดยเธอเป็นลูกสาวคนรอง และมีพ่อประกอบอาชีพเป็นอธิการโบสถ์ประจำเมือง ด้วยความที่พ่อของเธอเป็นผู้มีการศึกษา ออสเตนและพี่น้องคนอื่นๆ จึงได้รับการสนับสนุนในการเล่าเรียน ทำให้เธอมีความสามารถในการอ่านเขียนและรักในการเรียนรู้

นับเป็นความโชคดีของออสเตนที่เธอเกิดมาพร้อมกับครอบครัวที่อบอุ่น คอยเป็นแรงสนับสนุนให้เธอได้ทำในสิ่งที่ชอบ โดยเธอเริ่มต้นเส้นทางการเป็นนักเขียนจากการลงมือเขียนนิยายเพื่อความบันเทิงส่วนตัวเท่านั้น ก่อนที่จะนำมาเล่าให้คนในครอบครัวฟัง และนวนิยายเรื่องดังกล่าวก็ได้ถูกนำตีพิมพ์ในเวลาต่อมาภายใต้ชื่อว่า “Pride and Prejudice” (1813)

แม้ออสเตนจะเกิดมาในครอบครัวที่มีฐานะ แต่เธอก็ไม่ได้ออกไปเผชิญโลกกว้างบ่อยนัก ส่วนใหญ่เธอมักจะเดินทางไปเที่ยวกับครอบครัวที่เมืองบาธ และลอนดอนแบบนับครั้งได้ นอกจากนี้เธอยังไม่ได้แต่งงาน ชีวิตของเธอจึงไม่ได้มีเรื่องที่หวือหว่ามากเท่าไหร่ และหากจะให้บรรยายตนตัวของเธอคราวๆ ออสเตนคือผู้หญิงที่ยึดมั่นในศีลธรรม อนุรักษนิยม และมีพรสวรรค์ในการเขียนอย่างน่าอัศจรรย์ โดยที่งานเขียนของเธอส่วนใหญ่มักจะมุ่งเน้นไปที่การถามว่า “นางเอกจะแต่งงานกับใคร”

“It is a truth universally acknowledged, that a single man in possession of a good fortune must be in want of a wife.”

“เป็นความจริงที่ยอมรับกันทั่วสากลโลกว่า ชายโสดผู้เป็นเจ้าของสินสมบัติอันมั่งคั่งย่อมอยู่ในฐานะที่ต้องการภรรยา”

ประโยคเปิดเรื่องจาก Pride and Prejudice นวนิยายเรื่องที่โด่งดังที่สุดของ เจน ออสเตนที่บรรยายให้เห็นค่านิยมสังคมในสมัยนั้น พร้อมบ่งบอกแก่นหลักสำคัญของเรื่อง

จากนวนิยายทั้งหมดที่ออสเตนได้เขียนขึ้นมา บทส่งท้ายมักจะจบด้วยการลั่นระฆังวิวาห์  ซึ่งเป็นภาพที่ “กุลสตรี” ในยุคก่อนใฝ่ฝันถึง ออสเตนจึงถูกจดจำในฐานะนักเขียนที่อยู่ในศีลธรรมอันดี และแทบไม่เคยก้าวข้ามผ่านชนชั้นของตนในงานเขียน แม้ว่าในยุคสมัยเดียวกันจะเกิดการเคลื่อนไหวทางศิลปะ อย่าง Romanticism ที่นิยมการแสดงออกอย่างเปิดเผย และส่งอิทธพลถึงอุดมการณ์ทางการเมืองในยุคต่อๆมา แต่สำหรับออสเตน เธอเป็นนักเขียนประเภทที่หลายคนนิยามไว้ว่า Realism ที่เน้นเล่าเรื่องราวชีวิตความเป็นจริงของคนทั่วไป นิยายของเธอจึงมักจะเล่าเรื่องราวของหญิงสาวที่เผชิญกับปัญหา เล็กๆน้อยๆก่อนเข้าสู่ประตูวิวาห์ โดยการเขียนนางเอกให้มีอุปนิสัยมุ่งมั่น ดื้อรั้นและบริสุทธ์ ที่จำต้องก้าวข้ามอุปสรรคอันตรายต่างๆ จนเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่สุขุมรอบคอบและรู้จักการใช้ชีวิต

จากจุดนี้เองได้จุดประกายให้ออสเตนได้กลายเป็นขวัญใจเฟมมินิสต์ปลายยุค 1960s และเป็นต้นแบบของนักเขียนหญิงที่เขียนสะท้อนสังคมปิตาธิปไตยได้อย่างตรงไปตรงมา แต่ในปัจจุบัน มุมมองเกี่ยวกับ Feminism เปลี่ยนไป นักวิชาการณ์หลายคนกลับมองว่าเธอไม่ใช่ เนื่องจากออสเตนไม่เคยตั้งคำถามเกี่ยวกับสถานะของเพศชายที่สูงส่งกว่า และก็ไม่เคยก้าวล้ำเส้นของสิ่งที่กุลสตรีควรจะเป็น

อย่างไรก็ตามหากมองให้ลึกลงไปที่ผลงานของเธอ แม้งานเขียนของออสเตนจะไม่ได้เรียกร้องอะไรมากนัก แต่เธอก็ได้สร้างตัวละครที่ท้าทายบรรทัดฐานของสังคมในสมัยนั้น และแสดงนัยยะความเท่าเที่ยมทางเพศต่างๆผ่านทางการกระทำของตัวละคร นอกจากนี้เธอยังใช้นามปากกาผู้หญิง (By Lady) แทนที่จะเป็นนามปากกาผู้ชาย อย่างที่นักเขียนหญิงคนอื่นๆในยุคนั้นนิยมทำ อีกทั้งออสเตนยังเป็นผู้หญิงที่กล้าจะยืนหยัด ปฏิเสธการแต่งงาน แม้ว่าเธอจะเขียนหลายๆตัวละครเอกของเธอให้ปรารถนาเรื่องนั้นก็ตาม

ถึงจุดยืนในความเป็น Feminism ของออสเตนจะเป็นที่น่าเคลือบแคลงใจ แต่ผลงานของเธอก็ยังคงได้รับความนิยม ไม่ว่าโลกจะหมุนไปในทิศทางไหนก็ตาม เพราะด้วยความเข้าถึงง่าย และความสามารถในการผูกโยงเรื่องราวอย่างชำนาญ ชวนให้เฝ้าติดตามอย่างละสายตาไม่ได้ ทำให้ผลงานของเธอถูกส่งต่อผ่านวันเวลา นำมาทำซ้ำดัดแปลง เป็นซีรีย์ ภาพยนตร์ต่างๆ อาทิ Pride and Prejudice (2005), Emma (2020) และอื่นๆ

เจน ออสเตนได้เสียชีวิตลงในปี 1881 และเธอก็ได้ฝากผลงานอันทรงคุณค่าไว้มากมาย ซึ่งงานเขียนเหล่านั้นล้วนแต่แสดงให้เห็นว่า วรรณกรรมที่ดีไม่จำเป็นต้องเล่าเรื่องราวที่ยิ่งใหญ่เสมอไป ทุกเรื่องราวล้วนคู่ควรกับงานเขียน แม้แต่เรื่องที่แสนจะธรรมดา ถ้าหากอยู่ในมือของอัจฉริยะผู้รู้จักใช้วิธีการเล่าเรื่องอย่างชาญฉลาด นิยายเรื่องนั้นก็ย่อมสามารถกลายเป็นเรื่องราวระดับตำนานต่อไปได้

บทความอื่นที่น่าสนใจ:

สำรวจคอสตูม ก่อนดู EMMA

Bridgerton ปลุกกระแสความนิยมเทรนด์ Regencycore

เตรียมชม The Gilded Age ออริจินัลซีรีส์ดราม่าย้อนยุคจากผู้สร้างซีรีส์ Downton Abbey