พลังซีรีส์เกาหลี! ส่งผ่านประเด็นสังคม

Writer: Weerawut U.

คำยอดฮิตช่วงปลายปีที่ผ่านมาคือคำว่า Soft Power ที่รัฐบาลไทยหมายมั่นจะใช้สร้างรายได้เข้าประเทศ ซึ่งมีตัวอย่างความสำเร็จที่เห็นได้ชัดๆ คือคลื่นวัฒนธรรมเกาหลีหรือ Hallyu ถ้าใครได้ติดตามคงทราบว่ากว่าจะเป็น Soft Power ได้ เกาหลีใต้ส่งคลื่นวัฒนธรรมป็อปมาหลายระลอกตั้งแต่หนังและซีรีส์ในช่วงแรก ตามมาด้วยดนตรีแบบ K-Pop จนกระทั่งถึงคลื่นลูกที่ 3 คือไลฟ์สไตล์แบบเกาหลีใต้ที่คนทั้งโลกเห็นดีเห็นงามและกลายเป็น Soft Power ในที่สุด

แม้หนังและซีรีส์จะเป็นคลื่นลูกแรก แต่ทุกวันนี้ก็ยังพัฒนาไม่หยุด ถ้าลองเทียบดูเนื้อหาจากอดีตถึงปัจจุบันจะพบว่าซีรีส์เกาหลียุคใหม่ลดความฟุ้งฝันพร้อมกับใส่ประเด็นหนักๆ เข้าไปในเรื่องอย่างกลมกล่อม โดยในปีที่ผ่านมาซีรีส์เกาหลีที่ได้รับความนิยมทั้งในและต่างประเทศต่างมีเรื่องราวปัญหาในสังคมเกาหลีที่เป็นประเด็นสากลสอดแทรกอยู่ 

ความรุนแรงในโรงเรียนเป็นปัญหาใหญ่ในสังคมเกาหลีใต้ โดยในปี 2021 มีกรณีความรุนแรงในโรงเรียนถึง 15,600 กรณี แค่เฉพาะภาคเรียนที่ 1 ของปี 2022 ก็เกิดขึ้นถึง 9,800 กรณี ซึ่งรายงานประจำปีของสถาบันพัฒนาการศึกษาเกาหลีเมื่อปี 2022 ระบุว่า เด็กที่เคยถูกกระทำรุนแรงในโรงเรียนร้อยละ 90.8 แจ้งฝ่ายบริหาร ฝ่ายแนะแนว หรือพ่อแม่ แต่ 1 ใน 3 ของเหยื่อกลับไม่ได้รับการช่วยเหลือใดๆ เลย และกลายเป็นที่มาของซีรีส์ล้างแค้นเรื่อง The Glory ตีแผ่เหตุการณ์บูลลี่ในโรงเรียนซึ่งไม่ใช่แค่ปัญหาในเกาหลีใต้ แต่เกิดขึ้นในทุกประเทศทั่วโลกจนทำให้ The Glory ขึ้นอันดับ 1 ใน 10 ภูมิภาค มีสถิติยอดวิวที่ 25.41 ล้านชั่วโมงภายในสามวัน และได้รับความนิยมเป็นอันดับ 3 ในหมวด Netflix Global Top 10 TV (ที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษ) ล่าสุดยังเป็นหนึ่งในซีรีส์เกาหลี 4 เรื่อง (จากทั้งหมด 7 เรื่อง) ที่ได้เข้าชิงรางวัลสาขาซีรีส์ต่างประเทศยอดเยี่ยม (Best Foreign Language Series) ในงาน Critics Choice Awards ครั้งที่ 29 

ขณะที่ความรุนแรงในครอบครัวเป็นอีกปัญหาใหญ่ในสังคมชายเป็นใหญ่อย่างเกาหลีใต้ จึงมักสอดแทรกไว้ในซีรีส์หลายๆ เรื่อง โดยในปีที่ผ่านมาความสำเร็จของ Castaway Divas คือบทพิสูจน์ว่าซีรีส์รอมคอมก็พูดถึงเรื่องหนักๆ ได้ ถ้าใส่ไว้ในเส้นเรื่องอย่างกลมกล่อม อีกทั้งยังช่วยให้คนในวงกว้างเข้าใจถึงปัญหานี้มากขึ้น ปัจจุบันผลการสำรวจของสถาบันพัฒนาสตรีแห่งเกาหลีพบว่า มีคนเพียง 11.5% เท่านั้นที่เข้าใจความหมายของความรุนแรงในครอบครัวอย่างถูกต้อง และ 91.4% มองว่าปัญหาความรุนแรงในครอบครัวหมายถึงผู้ก่อเหตุเป็นชาย และผู้ถูกกระทำเป็นหญิงเท่านั้น รองลงมาคือความรุนแรงที่พ่อแม่กระทำต่อลูก และภรรยากระทำต่อสามี ตามลำดับ ขณะที่ผู้กระทำความรุนแรงในครอบครัว 79% เป็นเพศชาย และ 21% เป็นเพศหญิง 

อีกสิ่งที่เห็นได้ชัดในซีรีส์ส่งออกจากเกาหลีใต้ยุคหลังๆ คือการให้คุณค่าบทบาทของผู้หญิงในสังคม แตกต่างจากซีรีส์ในยุคต้นปี 2000 ที่มักขายความเพ้อฝันและประสบความสำเร็จผ่านการแต่งงาน สอดรับกับเทรนด์ของสาวสมัยใหม่ของเกาหลีใต้ที่ไม่ได้มองว่าการมีครอบครัวเป็นเรื่องใหญ่ในชีวิต ซีรีส์เกาหลีหลายเรื่องจึงพูดถึงผู้หญิงในแวดวงการทำงาน หรือแม้กระทั่งโอกาสครั้งใหม่ในชีวิตหากจะต้องหย่าร้าง อย่างเช่นซีรีส์เรื่อง Doctor Cha ที่ว่าด้วยชีวิตของแม่และเมียวัย 40+ ผู้ลุกขึ้นมาสานฝันการเป็นหมอพร้อมๆ กับแก้ปัญหาความสัมพันธ์ในชีวิตคู่ ทำเรตติ้งได้สูงถึง 17.9% คว้าตำแหน่งซีรีส์เรตติ้งสูงสุดตลอดกาลของช่อง JTBC เป็นอันดับ 4 แซงหน้า Itaewon Class ไปได้อย่างสวยงาม นอกจากนี้ ‘การเป็นสาวโสด’ ที่เคยถูกประณามถึงขนาดว่าในวัฒนธรรมเกาหลีมี ‘ชอ–นยอควีชิน’ หรือผีสาวโสดที่เต็มเปี่ยมไปด้วยความแค้นและความโศกเศร้าจากการไม่ได้แต่งงาน ใช้เป็นเครื่องมือสร้างความกลัวให้ผู้หญิงทำหน้าที่ผลิตประชากรในสังคม แต่ถึงทุกวันนี้ความเชื่อแบบเก่าคงช่วยอะไรไม่ได้ เพราะการเกิดขึ้นของ ‘บิฮอน’ หรือผู้หญิงที่เต็มใจจะไม่แต่งงาน โดยปัจจุบันเกาหลีใต้มีอัตราการเจริญพันธุ์ หมายถึงจำนวนทารกโดยเฉลี่ยที่ในช่วงชีวิตผู้หญิงคนหนึ่งให้กำเนิด เพียง 0.78 ในปี 2022 ซึ่งถือว่าต่ำที่สุดในหมู่สมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ (OECD) นับตั้งแต่ปี 2013

Crash Course in Romance คือซีรีส์จุดประกายฝันให้สาวโสดวัย 40+ ที่เคยถูกประณามด้วยชื่อเรียกว่าโนชอยอ หรือโนจุงกัก ซึ่งแปลว่าสาวแก่ในยุค ’80s-’90s พร้อมๆ กับแทรกประเด็นการเรียนพิเศษในสังคมเกาหลี ประเทศที่ชึ้นชื่อว่าการเรียนเข้มข้นที่สุดในโลก โดยในปี 2019 นักเรียนระดับประถมถึงมัธยมปลายเข้าเรียนพิเศษถึง 74.8% และต้องเรียนหนักจนถึงสี่ทุ่มหรือเที่ยงคืนเลยทีเดียว ส่วนสังคมของคนวัยทำงานก็อยู่ท่ามกลางการแข่งขันสูงจนทำให้เกาหลีใต้เป็นสังคมแห่งความเครียด มีอัตราการฆ่าตัวตายสูงที่สุดในหมู่ประเทศร่ำรวย 38 ประเทศสมาชิก OECD จึงไม่น่าแปลกใจว่าในปีที่ผ่านมาเราจึงได้ดู Daily Dose of Sunshine ซีรีส์ว่าด้วยเรื่องสุขภาพจิตที่ครอบคลุมทุกแง่มุม และย้ำเตือนให้ตระหนักว่าปัญหาสุขภาพจิตเกิดขึ้นได้กับทุกคน พร้อมกับการใช้ชีรีส์สร้างความเข้าใจต่อผู้ป่วยจิตเวชให้กลับมาใช้ชีวิตปกติในสังคมได้แบบไม่มีตราบาป ซึ่งในปัจจุบันปัญหาสุขภาพจิตเป็นปัญหาใหญ่ทั่วโลกจนทำให้ประเด็นใน Daily Dose of Sunshine สัมผัสใจผู้ชมในต่างประเทศได้ด้วยเหมือนกัน 

สิ่งที่สังเกตได้คือเกาหลีใต้ไม่อายที่จะพูดถึงปัญหาที่ตัวเองกำลังเผชิญ และยังใช้พลังการเข้าถึงของซีรีส์ส่งสารไปยังสังคม รวมทั้งยังสร้าง Soft Power ในสังคมโลกที่ไม่ได้จำกัดรูปแบบว่าจะต้องพูดถึงแง่งามของประเทศเท่านั้น แต่กำลังพูดถึงการต่อสู้กับปัญหาและทางออกให้สังคมที่อยู่ดีขึ้นได้เหมือนกัน 

Courtesy of Netflix, tvN, JTBC