มาร์ก ซักเคอร์เบิร์กอยากปกครองจักรวาลแห่งนี้ แบรนด์ต่างๆ เองก็เริ่มก้าวเข้าสู่ดินแดนแห่งนี้ ส่วนตลาดศิลปะนับวันยิ่งคึกคัก อะไรคือ Metavrse กันแน่ แล้วมันจะเปลี่ยนชีวิตของเราไปอย่างไร

ดูเหมือนว่าอนาคตจะอยู่ไม่ไกล จริงๆ ก็ไม่ผิดนะหากยังมีคนคิดว่าโลกเสมือนจริงมีอยู่แค่ในนิยายวิทยาศาสตร์ แต่ในไม่ช้านี้ เราอาจจะได้ทิ้งโลกจริงไว้เบื้องหลังเพื่อออกเดินทางสำรวจดินแดนในโลกดิจิตัลที่เรียกกันว่า ‘เมตาเวิร์ส’ นี่คือพื้นที่ที่โลกต่างๆ ซ้อนกันอยู่โดยไร้ขีดจำกัด และเข้าถึงได้ผ่านชุดหูฟังที่ออกแบบมาเพื่อใช้ในโลกเสมือนจริง โดยหนึ่งในการบุกเบิกรุ่นแรกๆ ก็คือวิดีโอเกม Second Life ซึ่งทุกคนสามารถมีร่างอวตารแทนตนเอง และสามารถช็อปปิ้งเสื้อผ้าหรือชมคอนเสิร์ตในโลกนั้นได้ อย่างเมื่อปีที่แล้วร่างอวตารของศิลปิน ทราวิส สก็อตต์ในแพลตฟอร์มเกม Fortnite ก็ได้จัดแสดงคอนเสิร์ตเสมือนจริง และมีร่างอวตารของผู้ชมเข้าชมมากถึง 12 ล้านคนจากทั่วโลก
โลกดิจิตัลแห่งการประมูล
ตลาดศิลปะกำลังบุกดินแดนแห่งใหม่นี้อย่างเต็มกำลัง มีการผลิตผลงานศิลปะดิจิตัลมากขึ้น โดยสัมผัสได้ผ่านจอเท่านั้นและอยู่ในรูปแบบ NFT (Non-Fungible Token หรือ โทเคนที่ไม่สามารถทดแทนกันได้) แน่นอนว่าสถาบันประมูลโซเธอบีส์ เข้าใจศักยภาพอันทรงพลังของโลกใบใหม่นี้ดี เมื่อเดือนตุลาคมปีที่แล้วโซเธอบีส์จึงได้เปิดตัวแพลตฟอร์มเมตาเวิร์สของตนเองขึ้น เพื่อจัดประมูลผลงานเสมือนจริงโดยเฉพาะ ผลงานที่ทำเงินได้สูงสุดในตอนนี้มีชื่อว่า Cryptopunks เป็นภาพพิกเซลใบหน้าคนขนาดเล็กซึ่งทำเงินได้สูงถึง 500,000 ดอลลาร์ “ถือเป็นแนวทางใหม่ในการดื่มด่ำงานศิลปะผ่านตลาดรูปแบบใหม่ ซึ่งเราเองยังไม่รู้ว่านักสะสม 90 เปอร์เซ็นต์ในพื้นที่นี้เป็นใคร” ไมเคิล บูฮานนา ผู้ร่วมก่อตั้งแพลตฟอร์มดิจิตัลของโซเธอบีส์กล่าว ตอนนี้เขาใช้ทวิตเตอร์ติดต่อกับบรรดาศิลปินรุ่นใหม่ๆ และนักสะสม ให้มาร่วมจัดแสดงผลงานในเมตาเวิร์สแบบเดียวกับที่จัดแสดงในสถาบันศิลปะ “ก่อนจะมี NFT ศิลปะดิจิตัลถูกเสพในรูปแบบของงาน immersive art ซึ่งน้อยนักที่จะก้าวข้ามพรมแดนตลาดรูปแบบเดิม แต่ปัจจุบันศิลปินขายผลงานกันได้มากขึ้น” สถาบันโซเธอบีส์ถึงขนาดจำลองสำนักงานใหญ่สาขาลอนดอนในเมตาเวิร์ส Decentraland ซึ่งเราสามารถเข้าชมแกลเลอรี่ นิทรรศการ NFT และติดตามการไลฟ์ขายผลงานได้ และนี่ก็เป็นสิ่งที่ดึงดูดใจผู้ซื้องานศิลป์แบบดั้งเดิมให้เข้ามาเยือน เช่นเดียวกับเหล่าเกมเมอร์รุ่นหนุ่มสาว ซึ่งมีอำนาจในการซื้อเพิ่มขึ้นเนื่องจากลงทุนในสกุลเงินคริปโต
คอนเซ็ปต์ของเมตาเวิร์สได้รับการกล่าวถึงครั้งแรกในปี 1992 ในนิยายดิสโทเปีย Virtual Samurai ของนักเขียนอเมริกัน นีล สตีเฟนสัน และเริ่มมีความสำคัญมากขึ้นเมื่อมาร์ก ซักเคอร์เบิร์กซึ่งหมกมุ่นกับการกู้ภาพลักษณ์ของเฟซบุ๊ก อินสตาแกรม และวอทส์แอพ ได้เปลี่ยนชื่อบริษัทแม่เป็น Meta และประกาศว่าจะลงทุนเป็นเงินนับพันล้านเหรียญในการพัฒนาโลกเสมือนจริง ส่วนบริษัท Unity Software ซึ่งปัจจุบันครอบครองส่วนแบ่งเกินกว่าครึ่งหนึ่งของมูลค่าตลาดซอฟต์แวร์พัฒนาเกมบนโลกก็ได้ซื้อ Weta Digital (สตูดิโอที่เชี่ยวชาญเรื่องสเปเชียลเอฟเฟ็กต์) ของผู้กำกับ ปีเตอร์ แจ๊กสัน ผู้อยู่เบื้องหลังภาพยนตร์ Avatar และ The Lord of The Rings เพื่อใช้พัฒนาเมตาเวิร์ส

จากฮอลลีวูดถึงซิลิคอนวัลเลย์
กล่าวได้ว่าสิ่งที่โลกภาพยนตร์ได้สร้างฝันไว้ ซิลิคอนวัลเลย์จะรับหน้าที่ทำให้เป็นจริง การกลับมาของภาพยนตร์ The Matrix และโลกไซเบอร์สเปซซึ่งหุ่นยนต์ได้จองจำมนุษย์เอาไว้เป็นพลังงานดูพอเหมาะพอเจาะกับช่วงเวลานี้เป็นอย่างยิ่ง ในภาพยนตร์ Ready Player One ซึ่งดัดแปลงมาจากนิยายของเออร์เนสต์ ไคลน์ ผู้กำกับสตีเวน สปีลเบิร์กได้สร้าง The OASIS ซึ่งเป็นวิดีโอเกมความจริงเสมือนขึ้นมา ให้ตัวละครได้ออกตามล่าหาสมบัติล้ำค่า เมื่อโลกแห่งความจริงกลายเป็นนรก ตัวละครจึงต่อสู้กันเพื่อครอบครองเมตาเวิร์สใน The OASIS แทน “สิ่งที่น่าทึ่งเกี่ยวกับภาพยนตร์เหล่านี้ก็คือ มันทำให้เห็นว่ามนุษย์มีความสามารถจินตนาการถึงอนาคตในการพัฒนาเทคโนโลยี แม้ว่าตอนนั้นเราเองจะยังไม่มีเครื่องมือที่จะทำให้มันเกิดขึ้นจริงได้” ศาตราจารย์มิเรียม รอส ผู้บรรยายวิชาภาพยนตร์และความจริงเสมือน ประจำมหาวิทยาลัยวิกตอเรียในเวลลิงตัน กล่าว “มันเป็นทั้งตัวแทนความฝันของเราและความกลัวว่าเทคโนโลยีจากอนาคตอันใกล้จะเปลี่ยนแปลงชีวิตเราไปในรูปแบบไหน และยังสะท้อนมายด์เซ็ตของเราอีกด้วย” สำหรับรอสแล้ว โลกความจริงเสมือนยังทำให้เราสามารถดำดิ่งสู่โลกจินตนาการของภาพยนตร์ได้มากด้วย โดยผู้ชมสามารถอินเทอร์แอ็กกับองค์ประกอบต่างๆ และตัวละครในเรื่อง ซึ่งอาจจะมีผลต่อเนื้อเรื่องด้วย ในขณะเดียวกันบรรดาผู้กำกับมือใหม่ผู้หลงใหลในเกมก็เริ่มพากันผลิตภาพยนตร์ภายในเมตาเวิร์สกันแล้ว เช่น บริตัน โจ ฮันเตอร์ ซึ่งผลิตหนังสั้นที่แสดงโดยอวตารจากแพลตฟอร์ม VR Chat นี่แหละคือเป้าหมายของโลกดิจิตัล… การหลีกหนีจากโลกจริงเพื่อไปสู่ความจริงอีกรูปแบบหนึ่งที่น่าตื่นเต้นยิ่งกว่า โดยที่ทุกคนสามารถก้าวไปสู่เวอร์ชั่นที่ดีที่สุดของตัวเองได้


และทุกคนสวมชุด Balenciaga
การสร้างสรรค์ที่เป็นประชาธิปไตย
การจะกลายเป็น ‘คนสำคัญ’ ในช่วงยุคทองของโซเชียลเน็ตเวิร์กได้นั้น อย่างแรกเลยคือการนำเสนอภาพลักษณ์ที่น่าเชื่อถือ ในวิดีโอพรีเซ็นเทชั่นของบริษัท Meta เราได้เห็นอวตารของมาร์ก ซักเคอร์เบิร์ก เลือกเสื้อผ้าเสมือนจากเซ็ตเสื้อยืดกางเกงยีนส์ไปจนถึงชุดนักบินอวกาศ ภายในโลกเมตาเวิร์ส แฟชั่นได้ก้าวไปข้างหน้าแล้ว ในอนาคตแต่ละแบรนด์จะสามารถมีไลน์เสื้อผ้าดิจิตัลได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่นาตาเลีย โมเดโนวา และดาเรีย ชาโปวาโลวาก็คิดเช่นกัน ทั้งสองได้ตั้งแพลตฟอร์มจำหน่ายเสื้อผ้าดิจิตัลในชื่อ DRESSX ซึ่งมีทั้งไอเท็มคลาสสิกไปจนถึงชุดกูตูร์แนวไซไฟ ซึ่งซื้อขายในรูปแบบ NFT เสื้อผ้ารูปแบบนี้ทำให้นึกถึงสิ่งที่เกิดขึ้นในบางประเทศ เช่น สหราชอาณาจักร ซึ่งมีประชากรเกือบ 1 ใน 10 ที่ซื้อเสื้อผ้าเพื่อใส่ถ่ายรูปแล้วโพสต์ในโซเชียลเน็ตเวิร์กก่อนจะส่งสินค้าคืน (ตามผลสำรวจของ Barclaycard) “ผลงานเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องผลิตจริง มันสามารถมีอยู่แค่ในดิจิตัลสเปซก็ได้” พวกเขามองว่านี่คืออนาคตของการผลิตคอนเทนต์ เป็นหนทางในการลดคาร์บอนฟุตพรินต์ของโลกแฟชั่น โดยลดการผลิตสินค้าที่จับต้องได้จริงๆ และยังทำให้คนเข้าถึงผลงานได้มากขึ้นด้วย แพลตฟอร์มนี้ทำให้สมาชิกสามารถลองสวมชุดโอตกูตูร์บาเลนเซียกาแบบเสมือนจริงได้ ซึ่งในโลกแห่งความจริงมีลูกค้าเพียงหยิบมือเท่านั้นที่ได้เป็นเจ้าของ
ทางแบรนด์บาเลนเซียกาเองก็หันมาคิดทบทวนเรื่องเมตาในด้านการเข้าถึงแฟชั่นมากขึ้น ภายในงานนำเสนอคอลเลกชั่นล่าสุด และมีการถ่ายทอดสดจากภายในห้องของอาคาร Théatre du Châtelet เมื่อแขกเดินทางมาถึงและเดินผ่านพรมแดง ซึ่งถือเป็นการโชว์คอลเลกชั่นไปด้วยในตัว โดยมี เด็มนา กวาซาเลีย ผู้อำนวยการฝ่ายสร้างสรรค์ของบาเลนเซียกาเดินออกมากระทบไหล่คนดังเหล่านั้น หลังจากนั้นจึงตามด้วยการฉายตอนพิเศษของ The Simpsons ซึ่งตัวละคร โฮเมอร์ มาร์จ และคนอื่นๆ ได้บินไปปารีสเพื่อเดินแบบบนแคตวอล์กของแบรนด์ เรียกได้ว่าเป็นโชว์ที่ซ้อนอยู่ในโชว์อีกทีหนึ่ง นับเป็นการเปรียบเปรยที่ทรงพลัง ทำให้เห็นภาพว่าโลกในจินตนาการสามารถทำให้คนเข้าถึงแฟชั่นได้
“ความหมายของแฟชั่นเปลี่ยนไปแล้ว เพราะฉะนั้นวงการต้องก้าวตาม!” ลีแอน อีเลียต ยัง ผู้ก่อตั้งสถาบันดิจิตัลแฟชั่นแห่งลอนดอนกล่าว สถาบันแห่งนี้เปิดเมื่อปี 2020 ทำหน้าที่สอนทุกหัวข้อที่มีส่วนในการสร้างสรรค์อนาคตของโลกแฟชั่น นับตั้งแต่การสร้างแบบ 3D ไปจนถึงการขาย augmentted reality เป้าหมายของสถาบันนี้คือการเปลี่ยนแปลง ‘ระบบที่ไม่เวิร์กแล้ว’ ให้กลายเป็นวงการที่ inclusive ซึ่งทุกคนมีโอกาสที่จะประสบความสำเร็จและนำเสนอมุมมองของตนเองได้ “เราจะทำหน้าที่ปกป้องให้ทุกคนเข้าถึงดิจิตัลสเปซได้ ซึ่งตอนนี้มาร์ก ซักเคอร์เบิร์กเองกำลังพยายามยึดครองอยู่”
สำหรับลีแอน เธอไม่มีทางที่จะเห็นสมควรให้ยักษ์ใหญ่ของโลกเทคโนโลยีเข้าครอบงำเมตาเวิร์ส พื้นที่นี้ต้องเป็นพื้นที่ปราศจากศูนย์กลางอำนาจ ไม่มีใครมีอำนาจปกครอง “ฉันว่ามันเป็นโอกาสที่น่าตื่นเต้นมากๆ ทั้งสำหรับปัจเจกบุคคล และสำหรับอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ ในการก้าวข้ามระบบในปัจจุบันซึ่งผู้สร้างสรรค์หน้าใหม่ๆ ถูกกลืนกินด้วยบริษัทยักษ์ใหญ่” นับเป็นเดิมพันที่ทำให้นึกถึงจุดเริ่มต้นของอินเตอร์เน็ต และเป็นการอัพเดตความฝันครั้งเก่าเกี่ยวกับประชาธิปไตยในโลกดิจิตัล ซึ่งทุกคนมีพื้นที่ของตนเอง และทุกเสียงมีความหมาย ดังเช่นที่ เวด วัตต์ ตัวเอกในเรื่อง Ready Player One ได้กล่าวไว้ว่า “ผู้คนเข้ามาที่ OASIS เพื่อสิ่งต่างๆ ที่พวกเขาสามารถทำได้ที่นั่น แต่พวกเขาอยู่ที่นั่นเพื่อทุกสิ่งที่พวกเขาสามารถเป็นได้”

เรียบเรียงจากบทความ Meet Me In The Metaverse โดย Claire Beghin






