Tuesday, December 7, 2021

‘ดอนกอยโมเดล’ บทบันทึกภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ความร่วมสมัย

เนื่องด้วยสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงเล็งเห็นถึงความสำคัญของวัฒนธรรมการทอผ้าของไทย และเสด็จทอดพระเนตรผลิตภัณฑ์ผ้าและงานหัตถกรรมชุมชนใน 3 ภูมิภาค โดยเฉพาะอย่างยิ่งได้เสด็จเยือนกลุ่มทอผ้าย้อมครามบ้านดอนกอย อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร เพื่อทอดพระเนตรขั้นตอนการผลิตผ้าโดยใช้เส้นใยจากธรรมชาติ ที่เป็นภูมิปัญญาพื้นถิ่น สนับสนุนการสร้างรายได้เสริมจากอาชีพหลักคือเกษตรกรรม พระองค์มีพระประสงค์ที่จะพัฒนาคุณภาพผ้าของชุมชนบ้านดอนกอยให้ไปสู่การเป็นชุมชนต้นแบบของประเทศ

กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย จึงเห็นควรที่จะพัฒนายกระดับมาตรฐานสินค้าผ้าไทยให้เป็นผลิตภัณฑ์พรีเมี่ยม เพื่อเจาะกลุ่มลูกค้าที่มีรายได้สูงดังกล่าว เพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่นของลูกค้า ส่งเสริมภาพลักษณ์ และประชาสัมพันธ์แบรนด์ผ้าไทยให้เป็นที่ยอมรับในระดับสากล ด้วยเหตุนี้ กรมพัฒนาชุมชนจึงได้จัดโครงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ผ้าและเครื่องแต่งกายให้เป็น Premium OTOP ขึ้น และได้รวบรวมข้อมูลเนื้อหาและผลงานมาไว้ในหนังสือดอนกอยโมเดลฉบับสมบูรณ์ 2 ภาษา (ไทย-อังกฤษ) และฉบับดิจิทัล โดยในหนังสือเล่มนี้ ได้บรรจุข้อมูลการพัฒนาหมู่บ้านทอผ้าย้อมครามและย้อมสีธรรมชาติในรูปเล่มที่ทันสมัย ตามแนวทางของโครงการ “ผ้าไทยใส่ให้สนุก” ซึ่งเป็นโครงการที่เกิดขึ้นตามแนวพระดำริของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา โดยนำรูปแบบของการพัฒนาคุณภาพการย้อมผ้า ทอผ้า รวมทั้งการพัฒนา Branding และ Storytelling มาเพิ่มมูลค่าให้แก่สินค้าในระยะยาว เพื่อให้ชุมชนมีรายได้และช่วยเหลือตนเองได้อย่างยั่งยืน ตามวัตถุประสงค์ของแนวพระดำริโครงการ “ผ้าไทยใส่ให้สนุก” ที่ได้พระราชทานไว้

ภายในเล่มประกอบด้วยเนื้อหาที่ครบถ้วน ตั้งแต่อารยธรรมและความเป็นมาเกี่ยวกับการใช้สอยครามในทวีปต่างๆ ทั่วโลก และพันธุ์พืชที่ให้สีคราม ซึ่งทั่วโลกใช้กันอย่างแพร่หลาย ความเป็นมาของการใช้ครามย้อมผ้าในจังหวัดสกลนครของไทย ผ่านการอพยพ ย้ายถิ่นฐานของกลุ่มชาติพันธุ์ทั้งหลายที่เข้ามายังภาคอีสานในช่วงต้นยุครัตนโกสินทร์ ก่อนจะกล่าวถึงประวัติการตั้งและการขยายหมู่บ้านดอนกอย อำเภอพรรณานิคม จังหวัดสกลนคร นอกจากนี้ยังบรรยายถึงสีย้อมธรรมชาติและวิธีการย้อมสีรูปแบบต่างๆ ซึ่งได้จากการฟื้นฟูภูมิปัญญาพื้นถิ่นของชุมชนขึ้นใหม่ เป็นองค์ความรู้ที่เป็นประโยชน์แก่นักออกแบบและผู้ที่สนใจ

หนังสือดอนกอยโมเดลยังระบุชนิดและลักษณะของเส้นใยประเภทต่างๆ ที่ชาวบ้านดอนกอยใช้ผลิตผ้า อาทิ ฝ้าย เรยอน และเหตุผลที่ผสมเรยอน พร้อมภาพประกอบทั้งภาพเส้นใยและภาพแสดงการเตรียมเส้นใยฝ้ายแบบพื้นบ้าน และนอกจากลวดลายดั้งเดิมแล้ว ภายในเล่มยังรวบรวมลายผ้าที่พัฒนาต่อยอดขึ้นมาใหม่จากลายผ้าดั้งเดิม เพื่อแสดงให้เห็นผลงานที่เกิดจากการลงพื้นที่ของผู้เชี่ยวชาญ แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ ความคิดเห็น ตลอดจนร่วมมือ กับชาวบ้านเพื่อพัฒนาคุณภาพของผ้าและโทนสีธรรมชาติที่เลือกใช้กับลายผ้ารุ่นใหม่ เพื่อทำให้ผ้ามีความร่วมสมัยมากขึ้น

และที่ขาดไม่ได้ก็คือภาพแฟชั่นคอลเลกชั่นของแบรนด์ “ดอนกอยสกล” ทั้งเครื่องแต่งกายและเครื่องประดับที่ผลิตจากผ้าในโครงการดอนกอยโมเดล ออกแบบโดยนักออกแบบชั้นนำของประเทศ รวมทั้งแนวคิดเบื้องหลังการสร้างสรรค์ผลงานแต่ละคอลเลคชั่น และแนวคิดการทำแบรนดิ้งดอนกอยสกล ตราสัญลักษณ์ และบรรจุภัณฑ์ ตลอดจนรายละเอียดอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับแบรนด์ อีกทั้งหนังสือดอนกอยโมเดลยังนำระบบการตลาดออนไลน์เข้ามาประกอบการขายผ่านการสแกนคิวอาร์โค้ดของสินค้าในเล่ม ซึ่งทำให้ผู้ซื้อสามารถเข้าถึงผู้ขายและผลิตภัณฑ์ได้โดยตรง

นอกจากวัตถุประสงค์โครงการดอนกอยโมเดลได้เผยแพร่พระอัจฉริยภาพของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ด้านการออกแบบเครื่องแต่งกาย สิ่งทอ และด้านการอนุรักษ์ผ้าไทยให้เป็นที่ประจักษ์กันทั่วไปแล้ว ผลประโยชน์ที่ชุมชนได้รับจากโครงการดอนกอยโมเดลยังมีรายได้ที่เพิ่มมากขึ้น 10 เท่า นับตั้งแต่มีการพัฒนาชุมชนต้นแบบ จากรายได้เดือนละ 700 บาท สามารถเพิ่มเป็น 7,000 บาท ต่อครัวเรือน สามารถพึ่งพาตนเองได้ในยามที่เกิดวิกฤตการณ์โรคระบาดโควิด-19 ตลอดช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา

Other Articles