Thursday, February 2, 2023

Vivienne Westwood ขบถจนลมหายใจสุดท้าย

Photographed by Juergen Teller เผยแพร่โดยได้รับการอนุญาต

การจากไปของวิเวียน เวสต์วูด (Dame Vivienne Westwood)เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม ที่ผ่านมาถือเป็นการสูญเสียคนสำคัญของวงการแฟชั่นและนักเคลื่อนไหวที่รณรงค์เรื่องสิ่งแวดล้อมมายาวนาน แบรนด์ของเธอเกิดจากความคิดนอกกรอบ ตัวตนที่ขบถและเป็นตัวแม่ของพังค์(Punk) ซึ่งเป็นผลพวงของการเรียกร้องให้มีความเท่าเทียมทางสังคมในช่วงยุคเซเวนตี้ส์ เธอคือคนรุ่นนั้น เธอถือเป็นหัวหอกของสไตล์พังค์ที่เข้มข้นในเลือดเนื้อและจิตวิญญาน รุ่นที่พังค์ได้สร้างแฟชั่นบนท้องถนนในลอนดอน 

จากครอบครัวในชนชั้นกรรมกร วิเวียน เวสต์วูด ประกอบอาชีพหลากหลายมาก ช่วงที่เธอคบหากับ Malcom McLaren ศิลปินที่มากความสามารถในวงการเพลงผู้จัดการวงดนตรีพังค์ร็อคอย่าง  New York Dolls และ The Sex Pistols ซึ่งวงหลังนี้วิเวียนมีส่วนร่วมด้วย  ทั้งคู่ได้ร่วมกันเปิดร้านเสื้อผ้าขึ้นบนถนนคิงส์โร้ด ย่านเชลซี ที่มีหลายชื่อมาก เปลี่ยนไปตามสถานการณืและแรงบันดาลใจ จนหลังๆ ใช้ชื่อร้านว่า SEX และโดนปรับจากการใช้ชื่อร้านและสินค้าที่มีแรงบันดาลใจจากคำนี้ด้วยความหมิ่นเหม่ศีลธรรม แต่แฟชั่นในร้านของเธอไม่ได้ทำเพื่อความสะใจหรือหิวแสง แต่เป็นการทลายกำแพงที่สังคมชีดกรอบไว้ โดยใช้ศีลธรรมมาเป็นสิ่งแบ่งชนชั้นและสร้างความไม่เท่าเทียมขึ้นในสังคม

วิเวียนไม่มีพื้นฐานทางด้านแฟชั่นใดๆ เธอเรียนรู้เรื่องการตัดเย็บหรือแพทเทิร์นเสื้อผ้าด้วยตัวเอง ด้วยเสื้อผ้ามือสองที่เธอซื้อมาจากตลาดเก่า แต่เธอเปี่ยมด้วยจิตวิญญานของการเปลี่ยนแปลงและการคิดนอกกรอบ เราต้องยอมรับว่าโครงชุดที่เธออกแบบหลังจากพ้นกระแสพังค์อันเข้มข้นนั้นมีความซับซ้อนสุดมหัศจรรย์ซึ่งเป็นอีกเสน่ห์ของงานดีไซน์ของเธอ

ก่อนที่วงการแฟชั่นจะตื่นรู้เรื่องอุตสาหกรรมแฟชั่นคือการทำลายสิ่งแวดล้อม วิเวียนเธอก็เป็นตัวตั้งตัวตีที่จะตีแผ่เรื่องนี้ และสร้างสรรค์คอลเลกชั่นที่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมให้น้อยที่สุด หรือการรีไซเคิล ที่ไม่ใช่แค่การประกาสแต่เป็นการลงมือทำอย่างแท้จริง อย่างคอลเลกชั่น Made in Africa( อ่านได้ใน https://lofficielthailand.com/2020/11/vivienne-westwood-artisan-fashion/)

การใส่ใจสิ่งแวดล้อมอย่างจริงจังทำให้เธอสร้างกระแสฟาดรัฐบาลอังกฤษมากมายและต่อเนื่อง แม้แต่เรื่องหมิ่นเหม่ที่เธอโดนวิพากษ์อย่างมากว่าต่อต้านสถาบันกษัตริย์ด้วยเพลง God Save The Queen (1977) รวมทั้งผลงานดีไซน์ที่ออกมาในช่วงนั้นรวมทั้งเสื้อยืดที่ตีความถึงการเสียดสีต่างๆ แต่ท้ายที่สุดในอีกยี่สิบกว่าปีต่อมาเธอได้รับรางวัลจากพระราชินีอังกฤษทางด้านการสร้างรายได้ให้ประเทศ รวมทั้งต่อมาเธอได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นท่านผู้หญิง(Dame)จากพระราชินีอังกฤษเช่นเดียวกันจากการเป็นนักออกแบบที่สร้างชื่อเสียงให้ประเทศอังกฤษ

จากคอลเลกชั่น RTW SPRING 2023 Andreas Kronthaler for Vivienne Westwood (Photographed by SP for L’Officiel Thailand)

แต่อย่าตีความว่าเธอหลงใหลในลาภยศจนลืมจิตวิญญานของเธอเอง เธอยังเคลื่อนไหวทางสังคมต่อไปแต่คราวนี้กร้าวซ่าจนขับรถถังจำลองไปจอดหน้าบ้านพักจริงๆ ของนายกรัฐมนตรีเดวิด คาเมรอน(ช่วงปี 2015) ต่อต้านการขุดเจาะน้ำมันแบบแฟรคกิ้งในลอนดอน ซึ่งมีการใช้สารเคมีอันตรายจำนวนมากในการขุดเจาะแบบนี้ โดยก่อนหน้านี้เธอได้นำกล่องของขวัญที่มีสารแร่ใยหินที่อันตรายไปมอบให้นายกรัฐมนตรีเดวิด ในช่วงเทศกาลคริสต์มาสที่บ้านพักประจำตำแหน่งเลขที่ 10 ถนนดาวนิ่ง แต่ถูกตำรวจสกัดไว้ก่อน การกระทำของเธอไม่ใช่ความหิวแสง แต่เธอต้องการแสงส่องลงมาในเรื่องที่เธอรณรงค์ ให้สังคมตื่นรู้กับเรื่องเหล่านี้ และไม่ใช่สร้างแบรนด์สร้างยอดขายไปวันๆ ดังนั้นสาวกของเธอจึงไม่ใช่คนเสพย์แฟชั่นแค่ดีไซน์ หากแต่ศรัทธาความเป็นนักเคลื่อนไหว การใช้ชื่อเสียงหรือแสงที่ส่องลงมาเพื่อสร้างสังคมให้ดีขึ้น แม้เธอจะถูกมองว่าเป็นขบถสังคมหรือสิ่งหลงเหลือจากยุคพังค์จากฝ่ายตรงข้าม หากแต่เธอได้สร้างความตระหนักรู้ในเรื่องสิ่งแวดล้อมผ่านทางแฟชั่นของเธอในระดับโลก

ยังไม่ถึง 24 ชั่วโมงจากข่าวการจากไปของเธอ ในโลกโซเชียลฯ ต่างกล่าวถึงเธออย่างอาลัย ทั้งสิ่งที่เธอสร้างสรรค์และสิ่งที่เธอเคลื่อนไหวเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม แต่ไม่มีใครตั้งคำถามว่าใครจะมาสืบทอด เพราะเรื่องนั้นไม่ได้สำคัญเท่าสิ่งต่างๆ ที่เธอได้ทำให้กับโลกผ่านแฟชั่นของเธอ และอย่างที่ทราบกันว่า Vivianne Westwood ก็จะดำรงต่อไปในโลกแฟชั่น ถ้าแบรนด์ยังคงจิตวิญญานที่วิเวียน เวสต์วูดได้วางรากฐานไว้ ซึ่งไม่ต้องสงสัยว่า Andreas Kronthaler  คงขับเคลื่อนแบรนด์แฟชั่นนี้ต่อไป เขาสมรสกับวิเวียน เวสต์วูด ตั้งแต่ปี 1992 และทำงานสร้างสรรค์ร่วมกันมาตลอด และช่วงหลังๆ มานี้เธอได้เปลี่ยน Gold label collection ของเธอให้เป็น Andreas Kronthaler for Vivienne Westwood ซึ่งเป็นมุมมองที่หรูหรามากขึ้น แต่ยังคงดีเอ็นเอของแบรนด์ไว้เต็มเปี่ยม

จากคอลเลกชั่น RTW FALL 2020 Andreas Kronthaler for Vivienne Westwood (Photographed by SP for L’Officiel Thailand)

ในบรรดานักออกแบบแฟชั่นที่มีชีวิตยืนยาวคาบเกี่ยวศตวรรษที่ 20 จนถึง 21 คงไม่มีใครจะเป็นที่จดจำถึงงานดีไซน์และการเป็นนักเคลื่อนไหวทางสังคมได้เท่าเธอ แม้อายุเจ็ดสิบกว่าเธอยังขับรถถัง(จำลอง)ไปท้าทายนายกรัฐมนตรีอังกฤษในสมัยนั้น เธอทำคอลเลกชั่นเพื่ออาฟริกา สร้างงานสร้างรายได้จำนวนมากให้คนท้องถิ่นที่นั่น และผู้คนก็ตอบรับงานดีไซน์ของเธอด้วยความชื่นชอบในดีไซน์ที่นอกกรอบและอิ่มแอมใจกับการได้ทำให้แฟชั่นได้ช่วยเหลือสังคม  

ชื่อของวิเวียน เวสต์วูด จะถูกกล่าวขานไปอีกแสนนาน ไม่เพียงในมุมของแฟชั่นที่ถูกคิดนอกกรอบ ขบถ หมิ่นเหม่ศีลธรรม ความอนาจารที่เป็นกุญแจสู่การตระหนักรู้ ความไร้เพศที่ถูกนำเสนอมานานแสนนานในแฟชั่นของเธอ และความรักษ์โลกแม้อุตสาหกรรมแฟชั่นจะถูกจัดอันดับว่าใช้น้ำในโลกนี้มากเป็นอันดับสอง แต่วิเวียน เวสต์วูด ก็ได้ทำให้โลกเห็นว่าแฟชั่นก็รักษ์โลกได้เช่นกัน และไม่จำเป็นต้องมีดีไซน์ที่น่าเบื่อ จะหวือหวาสุดขั้วอย่างไรก็ได้ แต่ในขั้นตอนการผลิตนั้นต้องให้ความสำคัญต่อการนำกลับมาใช้ใหม่ การรีไซเคิลวัสดุต่างๆ สมดังที่เธอมักจะย้ำถึง 3 สิ่งนี้เสมอนั่นก็คือ Reuse, Reduce, Recycle วึ่งเราจะเห็นได้จากผลงานภายใต้ชื่อ Vivianne Westwood        

Other Articles